ميرزا ابراهيم
8
سفرنامه استرآباد و مازندران و گيلان و . . . ( فارسى )
[ راه قشلاق به ارادان ] از بابت راه از قشلاق به ارادان كه دو فرسخ است ، بيست و يك جا از آب رودخانهها كه از فيروزكوه و قزانچاى « 1 » مىآيد داخل خوار مىشود ، رد شده قلعهء ارادان است . [ بلوك ارادان ] و بزرگ آنجا مرتضى قلى بيگ با برادر كوچكش آقا ميرزا على اكبر است كه شش نفر پسر دارد : ميرزا آقا و آقا ميرزا تقى ، فتح اللّه ، فضل اللّه ، شكر اللّه [ و ] نصر اللّه . و ارادان مختصى خودشان مىباشد . غلهء بلوك ارادان يكهزار و پانصد خروار ، نقدى ششصد و پنجاه تومان ، شلتوك سيصد و ده خروار [ و ] صيفى هفتاد و پنج خروار . و اين ارادان دو قلعه دارد . قلعهء وسطى در بالاى تپهاى بلند است . و منزل اربابان در قلعهتپه مىباشد . و دور اين قلعهتپه همه خانههاى رعايا است . و مسجد و تكيه و حمام و يخچال و آبانبار بسيار بزرگ آب سرد و صاف و سبزىكارى هم دارد . و قلعهء ديگر دور [ از ] اينهاست و كسى نشان نمىدهد كه در چه عهد ساخته شده است . از قرارى كه مذكور شد بايد در عهد رستم و افراسياب بنا شده باشد . و از قلعهتپه كه نگاه مىكنى جميع صحرا و سبزىكار [ ى ] نمايان است . بسيار جاى باصفا و دلگشا است . يكصد و ده خانهوارند . خود ارادان يك بلوك است . سه قريه يكى پاده « 2 » يكى كند « 3 » [ و ] يكى ارادان . و همين قلعه
--> ( 1 ) - در اصل : قزانچاه . ( 2 ) - بكسر دال . ( 3 ) - بفتح كاف و سكون نون و دال .